พิธีการศุลกากรคืออะไร
พิธีการศุลกากร คือกระบวนการทางกฎหมายที่ผู้นำเข้าหรือผู้ส่งออกต้องดำเนินการกับกรมศุลกากร เพื่อสำแดงรายละเอียดสินค้า ชำระค่าภาษีอากร และขออนุญาตนำสินค้าออกจากอารักขาศุลกากรอย่างถูกต้อง สินค้าทุกชิ้นที่ข้ามพรมแดนเข้ามาในประเทศไทยต้องผ่านกระบวนการนี้ ไม่ว่าจะมาทางเรือ ทางอากาศ หรือทางบก และไม่ว่าจะมีมูลค่ามากหรือน้อย
พูดง่าย ๆ คือ ตราบใดที่ยังไม่ผ่านพิธีการศุลกากร สินค้ายังไม่ถือว่าเป็นของคุณในทางกฎหมาย และยังไม่สามารถเคลื่อนย้ายออกจากท่าหรือคลังสินค้าได้
ทำไมพิธีการศุลกากรถึงสำคัญกับต้นทุนของคุณ
หลายคนมองว่าพิธีการศุลกากรเป็นแค่งานเอกสาร แต่ในความเป็นจริงมันคือจุดที่ต้นทุนถูกกำหนด การสำแดงพิกัดศุลกากรผิดเพียงหลักเดียวอาจทำให้เสียภาษีเกินโดยไม่จำเป็น หรือเสียภาษีขาดแล้วถูกเรียกเก็บย้อนหลังพร้อมเงินเพิ่ม ขณะเดียวกัน การยื่นเอกสารช้าทำให้เกิดค่า Demurrage และค่า Storage ที่เพิ่มขึ้นทุกวัน
นอกจากนี้ สิทธิลดหย่อนภาษีทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นการใช้สิทธิ FTA การคืนอากร หรือการใช้เขตปลอดอากร ล้วนต้องแจ้งความประสงค์ตั้งแต่ตอนยื่นพิธีการ จึงไม่สามารถย้อนกลับมาขอใช้สิทธิได้ง่ายในภายหลัง
ขั้นตอนพิธีการศุลกากรขาเข้า ครบทุกขั้น
ขั้นที่ 1 ลงทะเบียนเป็นผู้ผ่านพิธีการศุลกากร
ผู้นำเข้าต้องลงทะเบียนกับกรมศุลกากรก่อน โดยยื่นเอกสารนิติบุคคลและข้อมูลผู้มีอำนาจ พร้อมขอลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ หรือ Digital Signature เพื่อส่งข้อมูลเข้าระบบ e-Customs ขั้นตอนนี้ทำครั้งเดียวและใช้ได้ต่อเนื่อง แต่ควรอัปเดตข้อมูลเมื่อรายละเอียดบริษัทเปลี่ยนแปลง
ขั้นที่ 2 เตรียมเอกสารประกอบการนำเข้า
เอกสารหลักที่ควรเตรียมให้ครบก่อนยื่นพิธีการ มีดังนี้
- บัญชีราคาสินค้า (Commercial Invoice)
- บัญชีรายละเอียดบรรจุหีบห่อ (Packing List)
- ใบตราส่งสินค้า B/L หรือ AWB
- ใบปล่อยสินค้า (Delivery Order) จากสายเรือหรือตัวแทนสายเรือ
- หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า (Certificate of Origin: C/O) หากต้องการใช้สิทธิลดหย่อนภาษี
- ใบอนุญาตนำเข้า สำหรับสินค้าควบคุมจาก อย. สมอ. กสทช. กรมวิชาการเกษตร หรือกรมปศุสัตว์
ขั้นที่ 3 จัดทำและส่งข้อมูลใบขนสินค้าขาเข้า
ผู้นำเข้าหรือตัวแทนออกของจะจัดทำใบขนสินค้าขาเข้า โดยระบุพิกัดศุลกากร มูลค่าสินค้า อัตราอากร และสิทธิประโยชน์ที่ต้องการใช้ จากนั้นส่งข้อมูลเข้าระบบ e-Customs
ระบบจะตรวจสอบความถูกต้องเบื้องต้นและออกเลขที่ใบขนสินค้าให้ หากข้อมูลไม่ผ่าน ระบบจะแจ้งกลับเพื่อให้แก้ไขก่อนดำเนินการในขั้นตอนถัดไป
ขั้นที่ 4 ชำระค่าภาษีอากร
เมื่อได้รับเลขที่ใบขนสินค้าแล้ว ผู้นำเข้าต้องชำระอากรขาเข้าและภาษีมูลค่าเพิ่มผ่านช่องทางที่กรมศุลกากรกำหนด เช่น การชำระที่ด่านศุลกากร ผ่านธนาคาร หรือระบบชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์
ควรเก็บใบเสร็จค่าภาษีอากรไว้ให้ครบ เพราะใช้เป็นหลักฐานทางบัญชี และอาจจำเป็นสำหรับการขอคืนภาษีหรือการตรวจสอบย้อนหลัง
ขั้นที่ 5 ระบบจัดกลุ่มความเสี่ยงและตรวจปล่อย
กรมศุลกากรใช้ระบบบริหารความเสี่ยงเพื่อจัดสินค้าเข้าช่องทางตรวจปล่อย หากสินค้าอยู่ในกลุ่มความเสี่ยงต่ำ อาจได้รับการยกเว้นการตรวจและดำเนินการปล่อยสินค้าได้ทันที
แต่หากสินค้าถูกจัดเข้ากลุ่มที่ต้องตรวจสอบ เจ้าหน้าที่จะเปิดตรวจสินค้าจริงและเปรียบเทียบกับข้อมูลที่สำแดงไว้ในเอกสาร จุดนี้เองที่ความสอดคล้องของ Invoice, Packing List, B/L หรือ AWB และใบอนุญาตต่าง ๆ ส่งผลโดยตรงต่อความเร็วในการเคลียร์สินค้า
ขั้นที่ 6 รับสินค้าออกจากอารักขาศุลกากร
หลังผ่านการตรวจปล่อย ผู้นำเข้านำใบปล่อยสินค้าไปติดต่อท่าเรือ คลังสินค้า หรือโรงพักสินค้า เพื่อรับตู้คอนเทนเนอร์หรือรับสินค้า จากนั้นจึงจัดรถขนส่งไปยังโกดังปลายทาง ถือเป็นขั้นตอนสุดท้ายของพิธีการศุลกากรขาเข้า
ทำเองได้ไหม หรือควรใช้ตัวแทนออกของ
| หัวข้อเปรียบเทียบ | ดำเนินการเอง | ใช้ตัวแทนออกของ |
|---|---|---|
| การลงทะเบียนและระบบ | ต้องลงทะเบียนและมี Digital Signature เอง | ตัวแทนดำเนินการแทนตามหนังสือมอบอำนาจ |
| ความเสี่ยงสำแดงผิด | สูง หากไม่ชำนาญพิกัดศุลกากรและเงื่อนไขสินค้า | ต่ำกว่า เพราะมีประสบการณ์กับสินค้าประเภทเดียวกัน |
| ความเร็วในการเคลียร์ | ขึ้นอยู่กับความพร้อมของทีมภายใน | มักรวดเร็วกว่า เพราะคุ้นเคยกับขั้นตอน ด่าน และสายเรือ |
| เหมาะกับใคร | นำเข้าประจำ ปริมาณมาก และมีทีมเฉพาะทาง | นำเข้าไม่บ่อย หรือมีสินค้าที่มีเงื่อนไขซับซ้อน |
ผู้ประกอบการส่วนใหญ่เลือกใช้บริการดำเนินพิธีการศุลกากร เพราะคุ้มกว่าการสร้างทีมภายในเอง โดยเฉพาะกรณีสินค้าต้องใช้ใบอนุญาต มีพิกัดศุลกากรซับซ้อน หรือมีการใช้สิทธิลดหย่อนภาษี
คำถามที่พบบ่อย
เคลียร์สินค้าขาเข้าใช้เวลากี่วัน
หากเอกสารครบและไม่ถูกสุ่มเปิดตรวจ สินค้าอาจผ่านการตรวจปล่อยได้ภายใน 1–2 วันทำการ แต่หากถูกเปิดตรวจ ต้องรอใบอนุญาต หรือพบว่าข้อมูลในเอกสารไม่ตรงกัน ระยะเวลาอาจยืดออกไปหลายวัน
ถ้าเอกสารไม่ครบ ของจะถูกส่งกลับไหม
โดยทั่วไปสินค้าจะถูกกักไว้ที่ท่าหรือคลังสินค้าจนกว่าจะยื่นเอกสารครบ ไม่ได้ถูกส่งกลับทันที อย่างไรก็ตาม ระหว่างที่สินค้ารอการดำเนินการ ผู้นำเข้าจะต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการฝากเก็บสินค้า
สินค้าตัวอย่างหรือของมูลค่าน้อยต้องทำพิธีการไหม
ต้องผ่านพิธีการศุลกากรเช่นกัน เพียงแต่บางกรณีอาจใช้แบบสำแดงอย่างง่าย หรือได้รับยกเว้นอากรตามหลักเกณฑ์ที่กรมศุลกากรกำหนด
สรุป
พิธีการศุลกากรคือด่านสุดท้ายที่ตัดสินว่าสินค้าจะถึงมือคุณเร็วหรือช้า และจะเสียภาษีเท่าไร ขั้นตอนหลักมี 6 ขั้น ตั้งแต่ลงทะเบียนผู้ผ่านพิธีการ เตรียมเอกสาร ยื่นใบขนสินค้า ชำระภาษี ตรวจปล่อย จนถึงรับของออกจากท่า หัวใจของทุกขั้นคือความถูกต้องและความสอดคล้องของข้อมูลในเอกสารทุกใบ
หากคุณกำลังนำเข้าสินค้าและไม่มั่นใจในขั้นตอน ทีมงาน Sandy Inter Logistics พร้อมให้คำปรึกษาและดำเนินพิธีการศุลกากรให้ครบตั้งแต่ต้นจนสินค้าถึงโกดัง
